Tuần trước, một phụ huynh nhắn hỏi chúng tôi về chuyện chọn balo học sinh chống gù lưng cho con đi học xa nhà. Con chị vừa dùng chiếc balo cũ được ba tháng, dây đeo đã lệch hẳn về một bên vai. Mỗi ngày con tự cõng sách vở, laptop và hộp bút suốt cả buổi, trong khi không có ai ở bên cạnh để nhắc con chỉnh lại quai đeo mỗi sáng.
Nhiều người nghĩ balo chỉ là món đồ phụ, miễn bền là được. Nhưng chiếc balo con đeo hằng ngày ảnh hưởng trực tiếp đến cột sống đang phát triển. Khi thiết kế không đúng, trọng lượng dồn sai chỗ. Vai con phải gồng, lưng phải cong theo để giữ thăng bằng. Vì vậy, việc chọn balo đáng được cân nhắc kỹ hơn nhiều người vẫn nghĩ.
Vì sao con đi học xa nhà dễ đeo balo sai cách?
Khi còn ở nhà, ba mẹ thường thấy con đeo lệch vai hay đứng nghiêng người, và kịp thời chỉnh lại. Đi học xa thì không còn ai làm việc đó thay con. Chúng tôi gặp nhiều phụ huynh khi chọn balo chỉ hỏi màu này có hợp con không, kiểu này có giống bạn bè không. Câu hỏi về đệm lưng hay bề rộng dây đeo thì hầu như không ai đặt ra.
Sai lầm phổ biến nhất là chọn theo hình con thích trước, còn chuyện đúng dáng để sau. Có một cách kiểm tra rất nhanh: cho con đeo thử balo đã chất đủ sách vở, rồi để con đứng thẳng trước gương. Nếu vai con nhô lên hoặc lưng hơi cong về phía trước, chiếc balo đó chưa phù hợp với con.
Balo không phù hợp gây hại gì cho cột sống của trẻ?
Nhiều bác sĩ chỉnh hình khuyên trọng lượng balo không nên vượt quá khoảng 10 đến 15% cân nặng của trẻ. Một bé nặng 30kg thì balo đầy sách vở không nên nặng quá 4,5kg. Có lần chúng tôi cân thử vài chiếc balo học sinh cấp hai, có chiếc nặng tới 6 đến 7kg vào những ngày có nhiều môn hoặc có tiết thể dục.
Vấn đề không chỉ nằm ở cân nặng. Balo thiếu khung nâng đỡ khiến toàn bộ sức nặng dồn lên hai vai, trong khi lý tưởng là chia đều xuống vùng hông. Cột sống của trẻ vẫn đang hình thành, chưa cứng cáp như người lớn. Đeo lệch lâu ngày, một bên vai chịu lực nhiều hơn và dần cao hơn bên kia. Nhìn bằng mắt thường rất khó nhận ra, phải khám cột sống định kỳ mới thấy được sự chênh lệch đó.
Chúng tôi từng tư vấn cho một em học sinh lớp 7 thường kêu đau lưng mỗi tối trước khi ngủ. Gia đình ban đầu nghĩ con ngồi học sai tư thế. Sau khi đổi sang balo có đệm lưng dày và dây đeo rộng bản, cơn đau giảm rõ rệt chỉ sau hai tuần. Đau vai và đau lưng kéo dài ở tuổi này không phải chuyện nhỏ, vì nó có thể ảnh hưởng đến dáng đứng và dáng đi về sau.
Chúng tôi thường dặn phụ huynh mỗi học kỳ nên cân thử balo của con một lần. Nếu balo nặng hơn khoảng 12 đến 13% cân nặng, hãy xem lại đồ mang theo và bớt những cuốn sách chưa cần dùng ngay.
Tiêu chí chọn balo học sinh chống gù lưng cho con
Khi tư vấn, chúng tôi luôn bắt đầu từ phần lưng balo. Đệm lưng tốt có độ dày vừa phải, thường khoảng 2 đến 3cm, làm từ mút xốp có khả năng thoáng khí. Ấn thử thấy êm tay nhưng không lún hẳn xuống là đạt. Nhiều mẫu giá rẻ chỉ lót một lớp vải mỏng. Nhìn bên ngoài khó phân biệt, nhưng đeo nặng một lúc là khác biệt thấy ngay.
Dây đeo cũng quan trọng không kém. Bản dây nên rộng tối thiểu 5cm, có lớp đệm dày ở đoạn tiếp xúc với vai, vì dây mảnh và cứng sẽ cứa vào vai sau vài giờ mang. Balo tốt thường có thêm quai ngực, tức dây khóa phía trước. Chi tiết nhỏ này giúp cố định hai quai, không bị tuột ra hai bên khi con cúi người hay chạy nhảy.
Trước khi chốt một chiếc balo cho khách, chúng tôi thường kiểm tra ba điều: ấn thử đệm lưng để chắc êm tay và không lún phẳng; kéo thử dây đeo xem bản có rộng ít nhất 5cm và có quai ngực đi kèm; đo lưng con trước khi chọn, lấy số đo làm chuẩn thay vì chỉ nhìn số tuổi ghi trên nhãn.
Kích thước phải theo thể trạng của con. Balo quá to khiến trọng tâm lệch ra sau, con phải cúi người về phía trước để giữ thăng bằng, lâu dần thành thói quen gù lưng. Có phụ huynh mua balo lớn hơn một size để dùng được lâu. Cách này tưởng tiết kiệm nhưng lại gây hại cho lưng con suốt cả năm học.
Vải bên ngoài nên chọn loại chống thấm nhẹ, vì con phải tự lo hành lý qua nhiều kiểu thời tiết. Một chiếc balo chống gù đạt chuẩn hiện có giá khoảng 350.000 đến 750.000 đồng tùy thương hiệu. Balo dưới 200.000 đồng thường thiếu khung nâng đỡ, dùng một thời gian ngắn là bung chỉ hoặc lún đệm.
Nếu gia đình đang cân nhắc thêm đồng phục cho con khi học xa, bạn có thể tham khảo áo đồng phục vừa vặn với dáng người con để con mặc thoải mái hơn trong suốt ngày học.
Vì sao nên ưu tiên tư thế và thói quen của con
Chọn balo đúng không chỉ dựa vào thông số. Cần quan sát con mang balo ra sao khi đi lại, khi cúi xuống lấy sách và khi chạy nhảy ở sân trường. Có những bé dù balo đạt chuẩn vẫn đeo lệch vì quen xách một bên. Lúc này, ba mẹ nên trò chuyện để con hiểu vì sao cần đeo cân đối hai vai.
Chúng tôi cũng khuyến khích phụ huynh trao đổi với con về cách sắp xếp việc học khi ở xa. Con có thể học kỹ năng đọc lướt để nắm ý chính nhanh hơn, từ đó bớt phải mang theo quá nhiều tài liệu. Bạn có thể tìm hiểu thêm về kỹ năng đọc lướt và phát triển tư duy để gợi ý cho con.
Việc chọn balo cho con cũng giống lúc gia đình cân nhắc kỹ trước khi quyết định ngôi trường đầu đời. Cả hai đều bắt đầu từ việc quan sát nhu cầu thật của con. Chỉ cần dành vài phút kiểm tra đệm lưng, dây đeo và kích thước trước khi mua, con sẽ đỡ vất vả hơn nhiều trong suốt năm học xa nhà.